Ôi mã nguồn mở của tôi

Tôi là một người ủng hộ phong trào mã nguồn mở (*), một trong rất nhiều thành quả vĩ đại mà giới hacker dâng tặng thế giới này. Tôi chưa bao giờ từ bỏ bất kì cơ hội nào để giải thích, giới thiệu và quảng bá lợi ích của việc sử dụng mã nguồn mở. Tôi đã từng tham gia vô số các cuộc tranh luận (vô bổ) có đề tài kiểu như “Windows vs Linux”. Nếu mã nguồn mở là một tín ngưỡng với đấng tối cao là ngài Richard Stallman, chắc hẳn tôi sẽ là một tín đồ trung thành và có lẽ hơi bị cuồng tín. Do đó khi thấy một bài viết có nhan đề “Dùng nguồn mở không công khai: vấn nạn của phần mềm Việt?“, tôi liền nhào vào đọc rồi hết sức thất vọng. Và đó cũng là lý do của bài viết hôm nay (đề nghị vỗ tay :-p).

Công ty riêng của tôi làm về phần mềm mã nguồn mở. Khi tôi giới thiệu những sản phẩm và dịch vụ của công ty mình, hầu hết mọi người đều rất ngạc nhiên là tại sao tôi lại bán phần mềm mã nguồn mở, điều mà họ cho rằng là không hợp lệ. Đây chính là một trong những ngộ nhận mà tôi thường gặp nhất. Bạn hoàn toàn có thể bán, thậm chí với giá cao, phần mềm mã nguồn mở. Nói tóm gọn là như vậy, tôi sẽ quay lại đề tài này vào một dịp khác. Rất may là bài báo trên không mắc phải ngộ nhận này, nhưng nó lại chứa đựng nhiều ngộ nhận khác còn nghiêm trọng hơn:

Phần mềm nguồn mở (PMNM) là phần mềm với mã nguồn được chia sẻ cho cộng đồng miễn phí và sử dụng một giấy phép bản quyền nguồn mở. Giấy phép này cho phép bất cứ ai cũng có thể nghiên cứu, thay đổi và cải tiến phần mềm với mục đích tiếp tục nghiên cứu, phát triển mã nguồn đó.Nhưng nếu sử dụng phần mềm nguồn mở với mục đích thương mại như viết phần mềm, xây dựng website sau đó bán cho các đơn vị khác, mà không ghi rõ nguồn, ngầm “coi như” đó là sản phẩm do bản thân mình tự lập trình từng dòng lệnh, thì lại là một chuyện hoàn toàn khác.

Đáng tiếc là tình trạng này hiện rất phổ biến ở Việt Nam, nó chứng tỏ vấn đề nhận thức trong sử dụng PMNM, cũng như tính cộng đồng và sự tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của giới IT trong nước vẫn còn nhiều hạn chế. Trong số đó, có cả website của hai ngân hàng lớn tại Việt Nam.

Trên một số diễn đàn về bảo mật và tin học gần đây có thông tin bàn luận về website Techcombank.com.vn và một số website được xây dựng từ NukeViet có các tham số URL (URL parameter) giống nhau tới từng chữ một! Giao diện cũng có nhiều điểm tương đồng, trong khi Techcombank.com.vn không hề có các thông tin trên website nói rằng hệ thống site của họ được phát triển từ mã nguồn mở!

Sự thật là cho đến thời điểm này, không có dòng nào trong các giấy phép mã nguồn mở như GPL, BSD, Apache hay MIT bắt buộc bạn phải ghi copyright hay credit cho nhóm tác giả khi sử dụng phần mềm của họ như là một người sử dụng cuối. Trong trường hợp của Techcombank, họ là người sử dụng cuối, họ hoàn toàn có quyền lược bỏ các thông tin về copyright nếu như họ sử dụng phần mềm mã nguồn mở. Thậm chí nếu Techcombank tự phát triển website của họ dựa trên phần mềm mã nguồn mở, họ cũng không cần phải công bố mã nguồn. Nếu các giấp phép mã nguồn mở yêu cầu phải ghi credit và copyright, chắc hẳn bạn sẽ thấy những dòng copyright kiểu như thế này: website này được viết bằng ngôn ngữ PHP, với máy chủ web là Apache, cơ sở dữ liệu là MySQL, hệ điều hành là Linux cộng với mấy trang A4 danh sách các developer đã tham gia viết các phần mềm này lolz!

Các điều lệ về copyright notice trong phần mềm mã nguồn mở chỉ áp dụng khi bạn sao chép hoặc phân phối các phiên bản nguyên gốc hay đã có sữa chữa rồi, nghĩa là nó chỉ áp dụng cho developer hay các nhà phân phối phần mềm. Trong trường hợp này, nó áp dụng cho công ty GLTEC, đơn vị được Techcombank thuê để thực hiện website:

Phía GLTEC khẳng định thông tin quan trọng nhất: Họ thừa nhận “Trong quá trình xây dựng website Techcombank.com.vn, GLTEC có sử dụng hệ thống nguồn mở PHP Nuke”.

Thế nhưng đại diện GLTEC cũng thản nhiên: “Chúng tôi cho rằng, chỉ cần ghi rõ là có sử dụng mã nguồn mở trong source code của sản phẩm là được, và chúng tôi đã làm việc này trong website của Techcombank. Còn việc ghi rõ website được phát triển bằng PMNM trên trang chủ, chúng tôi quyết định không ghi vì lý do bảo mật!”

GLTEC thản nhiên là có cơ sở bởi vì họ chẳng làm gì trái luật nếu như họ thật sự sử dụng phần mềm mã nguồn mở. Họ chỉ cần thông báo cho Techcombank biết là họ có sử dụng phần mềm nguồn mở trong sản phẩm mà họ bán cho Techcombank là đủ.Tuy nhiên, trong trường hợp này thì GLTEC đã sai bởi vì php-nuke, phần mềm mà họ sử dụng, không phải là phần mềm nguồn mở:

Tuy nhiên, theo anh Nguyễn Ngọc Minh – admin diễn đàn Javavietnam.org, điều này trái với các quy định đi kèm đối với việc sử dụng hệ thống mã mở PHP Nuke! PHP Nuke yêu cầu phải ghi rõ copyright PHP Nuke ở footer (phía dưới trang web):Khi làm động tác “view source” file “Footer.PHP” trong bộ source code của PHP Nuke, rõ ràng ngay ở vị trí trên cùng, hết sức dễ thấy và trang trọng, có đăng ba dòng thông báo lớn: “Do not remove the following copyright line. You’re not remove or edit this / If you really need to remove it and have my written authorization check: http://phpnuke.org/modules.php?name=Commercial_License / Play fair and support the development, please!” (Tạm dịch: Không được xóa dòng bản quyền duới đây và cũng không được phép biên tập nó! / Nếu thực sự cần phải xóa thì phải được phép của người sở hữu licence http://phpnuke.org… / Hãy chơi đẹp và ủng hộ sự phát triển chung!)

Tại sao anh Nguyễn Ngọc Minh không nghĩ rằng với yêu cầu như trên, php-nuke không còn là phần mềm mã nguồn mở (chính xác là phần mềm tự do nữa) mặc dù tác giả vẫn phát hành nó theo giấy phép GPL? Đã có một thảo luận trên mailing list của Debian vào năm 2003 về đề tài này:

Is PHPNuke free or not? Several new discussions talked about whether license problems in PHPNuke are real and rendering the package non-free. A notice tries to make users believe that the package is still free, but Steve Langasek concluded that the license addition indeed renders the package non-free. The maintainer agreed that he would upload the package to non-free, which didn’t happen yet.

Và đây là nguyên nhân khiến tôi gửi bài viết lên blog này:

Khi chúng tôi trao đổi các vấn đề bảo mật với một số chuyên gia CNTT, nhiều người cho rằng việc không ghi rõ sản phẩm được phát triển bằng PM nguồn mở vì yêu cầu bảo mật là một quan điểm không chính xác.Một chuyên gia nói: “Sản phẩm nguồn mở là trí tuệ của cộng đồng, vì thế nó chỉ có độ bảo mật cao khi được cập nhật lỗi (bug) thường xuyên. Việc ghi copyright trên website sẽ nhắc người quản trị phải thường xuyên cập nhật bug hơn!”.

Không biết đây là chuyên gia nào nhỉ? Nhà bạn có một cục vàng, bạn giấu cục vàng trong một cái két sắt, cái két sắt đó để ở trong một căn phòng được khóa bằng một ổ khóa to nằm trong một căn nhà có vài anh lính bảo vệ. Bạn nghĩ cục vàng có an toàn hơn khi bạn thông báo rộng rãi cho tất cả mọi người được biết két sắt bạn xài là hiệu gì, các ổ khóa bạn mua của hãng nào và lịch trực của các anh bảo vệ? Security through only obscurity is no security but security plus obscurity is better than security alone!

Tóm lại, người dùng cuối (Techcombank) thì bị lừa, lập trình viên (GLTEC) thì bất chấp luật lệ, nhà báo (VietnamNet) thì viết mà không nghĩ và các chuyên gia thì tha hồ phán. Đó là cách mà họ vẫn đang nói và làm về mã nguồn mở ở VN.

-Thái.
——-
(*): thật ra nói chính xác phải là phần mềm tự do và phần mềm mã nguồn mở nhưng do ở VN thì hai khái niệm này được xem là một và được gọi chung là “mã nguồn mở” nên tôi tạm gọi như vậy trong bài viết này

Theo: http://vnhacker.blogspot.com

Đang lang thang nghiên cứu về nguồn mở thì tìm được bài này thấy hay nên chia se lại tại đây.  Nhiều lúc những nhà viết các bài báo có khi chẳng bao giờ dùng những phần mềm đó, chẳng bao giờ biết PMNM là thể nào, nhưng vẫn cứ viết, …

Advertisements

10 phần mềm mã nguồn mở hàng đầu

TTO – Năm 2007 đánh dấu một bước phát triển dài của phần mềm mã nguồn mở. Các cơ quan, tổ chức đã đưa phần mềm nguồn mở vào sử dụng như là một giải pháp tiết kiệm ngân sách. Sau đây là 10 phần mềm nguồn mở được đánh giá cao trong năm 2007.

The GIMP: hay còn gọi là GNU Image Manipulation Program. Đây là một chương trình cho phép sáng tạo và hiệu chỉnh ảnh. The GIMP tương thích với nhiều hệ điều hành khác nhau và hỗ trợ nhiều ngôn ngữ. Nếu là người thường xuyên xử lý hình ảnh thì The GIMP là một ứng dụng thích hợp cho bạn. (Tải The GIMP)

MPlayer: một chương trình không xa lạ với cộng đồng mã nguồn mở. MPlayer được đánh giá là chương trình video player hay nhất trong môi trường Linux. Hơn nữa, MPlayer cũng hoạt động tốt trên cả Windows lẫn Mac OS X. Có khá nhiều chương trình Video Player được phát triển dựa trên nền tảng của MPlayer. (Tải MPlayer)

Amarok: Một đối thủ “sừng sỏ” của iTunes và các ứng dụng phát nhạc (music player) phổ biến khác. Amarok chỉ dành cho các hệ thống Unix và môi trường Linux, có giao diện trực quan và hỗ trợ phát nhạc dễ dàng. (Tải Amarok)

Giao diện các trình The GIMP, MPlayer, Amarok, Pidgin.

Pidgin: Đã có chương trình xử lý hình ảnh, phát video và nhạc thì không thể thiếu chương trình tán gẫu (chat). Pidgin “bao thầu” nhiều nền tảng ứng dụng khác nhau, hỗ trợ nhiều cổng tán gẫu trong một. Người dùng chỉ cần Pidgin để tán gẫu với tất cả tài khoản AIM, IRC, Yahoo, Google Talk, MSN, QQ, ICQ, SILC, Jabber… Một chương trình IM tất cả trong một. (Tải Pidgin cho Windows)

OpenOffice.org: Trong thế giới văn phòng, ngoài Microsoft Office thì cái tên được mọi người nhắc đến kế tiếp sẽ là OpenOffice. Một bộ ứng dụng văn phòng như xử lý văn bản, bảng tính, tạo trình diễn… hoàn toàn miễn phí. OpenOffice được nhiều nhóm tình nguyện viện ở khắp nơi trên thế giới tham gia phát triển nên hỗ trợ khá nhiều ngôn ngữ, trong đó có cả bản tiếng Việt. Khả năng tương thích được chuyển từ khuyết điểm sang ưu điểm, OpenOffice tương thích tốt với các công cụ văn phòng khác như Microsoft Office. Người dùng OpenOffice có thể xử lý tốt các tập tin của Microsoft Office. Hơn nữa, OpenOffice chạy tốt trên nhiều hệ điều hành khác nhau. Đây cũng là ứng dụng văn phòng được triển khai sử dụng tại các cơ quan nhà nước ở Việt Nam trong năm 2008. (Tải OpenOffice)

Wine: cái tên lạ mà không lạ và tất nhiên không dành để uống! Wine được các nhà phát triển ứng dụng mã nguồn mở ưa chuộng. Wine hỗ trợ triển khai nền tảng Windows API (Giao diện lập trình ứng dụng) vào các hệ điều hành khác như Mac OS, OpenGL và Unix. Mạnh mẽ, dễ sử dụng, với Wine, người dùng có thể chạy khá nhiều ứng dụng của Windows trong các hệ điều hành Unix, thậm chí là chơi các game của Windows. (Tải Wine)

K3b: Nhắc đến việc ghi đĩa, Nero sẽ được người dùng nhắc đến đầu tiên. Tuy vậy, xu thế dùng phần mềm nguồn mở thay cho phần mềm thương mại đang là xu hướng trong năm 2007. Do đó, K3b là giải pháp thay thế tốt nhất cho Nero trong việc ghi đĩa CD, DVD trên môi trường Linux. Đáp ứng hầu hết các nhu cầu ghi đĩa CD/DVD của người dùng như tạo đĩa CD Audio, Video, eMovix, sao chép DVD, mã hóa DivX/XviD… kèm theo giao diện dễ sử dụng, người dùng trông đợi vào một phiên bản K3b cho Windows. (Tải K3b)

Firefox: Trình duyệt web được nhắc đến nhiều nhất trong năm qua. Tuy năm 2007 không phải là một năm hoàn toàn tốt lành với Mozilla FireFox do quá nhiều lỗi bảo mật được phát hiện nhưng FireFox vẫn là trình duyệt Web được đánh giá là tốt nhất: nhanh, bảo mật và khả năng tùy chọn. Cùng với việc “ra đi” của trình duyệt Netscape, thị phần của FireFox chắc chắn sẽ tiếp tục tăng trưởng trong năm 2008. (Tải FireFox)

Thunderbird: các tính năng của một trình email client tương tự như Microsoft Outlook đều có mặt trong Thunderbird. Người dùng sẽ dễ dàng truy xuất tin RSS, newsgroup hay duyệt email nhanh chóng và an toàn hơn. Phiên bản Thunderbird 2.0.0.9 ngoài những cập nhật vá lỗi còn có cả các tính năng cao cấp như cải tiến bộ lọc nhận dạng thư rác. Vào thời điểm hiện tại, Thunderbird vẫn là công cụ duyệt email (email client) nguồn mở hàng đầu, hỗ trợ nhiều môi trường hệ điều hành khác nhau. (Tải Thunderbird)

FileZilla: Chương trình FTP Client nguồn mở với nhiều tính năng hỗ trợ không thua kém gì các trình thương mại có cùng chức năng. Giao diện thân thiện, dễ dùng, hỗ trợ truyền tải tập tin qua giao thức FTP, FTPS… dung lượng lên đến 4GB và những bộ lọc tên tập tin. Các webmaster cũng có thể sử dụng FileZilla để tạo lập một FTP Server cho riêng mình. (Tải FileZilla Client)

Sau khi xem một số chương trình mà tôi thường hay sử dụng chẳng hạn như office, FileZilla với nhận xét trên chưa hợp lý, quả thực phần mềm nguồn mở có nhiều ưu điểm, tuy nhiên tính năng như phần mềm thương mạ thì còn là một chặng đường dài, tôi vẫn sử dụng FileZilla thay vì cuteFTP nhưng không thể nới FileZilla không thua kém cuteFTP. Khi bạn dùng bạn sẽ thấy khác, nhưng bạn là người tôn trọng bản quền thì bạn sẵn ràng mua bản quyền để dùng, nếu không hãy dũng FileZilla cũng tạm được khi chúng ta chưa có điều kiện mua.